Bestemmingsplannen algemeen

Nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening

Vanaf 1 juli 2008 is de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro) van kracht. Plannen die na 1 juli 2008 zijn ingediend, vallen onder deze nieuwe wet. Voor meer informatie zie hieronder. Het kan zijn dat ingediende plannen van voor 1 juli 2008 procedureel nog niet zijn afgesloten, voor deze plannen geldt de "oude" Wet op de ruimtelijke ordening. Voor meer informatie over de oude wet klik hier.

-          Algemeen

-          Bestemmingsplannen

-          Beheersverordening

-          Projectbesluit en coördinatieregeling

Algemeen

Hoe de ruimte in Nederland wordt gebruikt, is vastgelegd in ruimtelijke plannen. Zowel gemeenten, provincies als het Rijk stellen ruimtelijke plannen op. Hoe deze plannen tot stand komen, is geregeld in de Wet ruimtelijke ordening. Deze wet bepaalt de taken van de overheid en de rechten en plichten van burgers, bedrijven en instellingen.

Gemeenten

Gemeenten stellen structuurvisies op voor hun grondgebied. Dit zijn documenten waarin het gemeentelijk beleid voor de inrichting van de ruimte staat verwoord. Er staat op hoofdlijnen in waar bijvoorbeeld wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd.

Naast structuurvisies stellen gemeenten bestemmingsplannen of beheersverordeningen op die bindend zijn voor u als burger. In een bestemmingsplan legt de gemeente vast wat de bestemming van de grond is, bijvoorbeeld  woningen, industrie, recreatie, kantoren of horeca. Op een kaart die bij het bestemmingsplan hoort, staan de verschillende bestemmingen aangegeven. In het plan staan ook de voorschriften (planregels) die bij de verschillende bestemmingen horen. Daarnaast gaat het bestemmingsplan vergezeld van een toelichting.

In een beheersverordening leggen gemeenten het beheer van een bepaald gebied vast. De beheersverordening is een alternatief voor een bestemmingsplan, voor gebieden waar niet veel ontwikkelingen plaatsvinden. Het gaat dan om een gebied dat naar verwachting blijft zoals het is. Bovendien zijn er verschillen op het punt van beroepsmogelijkheden.

Vooral bestemmingsplannen en beheersverordeningen zijn voor burgers van belang. Er staat in wat op het grondgebied in de gemeente waar u woont mag gebeuren. Zo'n plan kan van invloed zijn op uw directe woon- en leefomgeving. Burgers, ondernemers, projectontwikkelaars, kortom iedereen die van plan is iets te bouwen, heeft daarvoor meestal een bouwvergunning nodig. De gemeente beoordeelt of het plan past binnen het bestemmingsplan of de beheersverordening, en of het mogelijk is het plan uit te voeren zonder dat belangen van anderen worden geschaad. Wanneer u het niet eens bent met de afgifte van een bouwvergunning, kunt u daartegen bezwaar maken. U kunt ook bezwaar maken als een gemeente een door uzelf aangevraagde bouwvergunning weigert.

Digitaal beschikbaar

Vanaf 1 juli 2009 moeten alle nieuwe ruimtelijke plannen digitaal beschikbaar zijn. Daarnaast dient er bijvoorbeeld op het gemeentehuis een papieren exemplaar van een bestemmingsplan aanwezig te zijn. Zo kunt u ofwel thuis een bestemmingsplan via internet bekijken, ofwel een papieren versie inzien bij uw gemeente.

Bestemmingsplannen

Als voorbereiding op een bestemmingsplan zet de gemeente haar ideeën en wensen op papier. Dit kondigt ze vrijwel altijd aan, bijvoorbeeld in een bewonersbrief of een huis-aan-huisblad of via internet op de website van de gemeente.

Vervolgens peilt de gemeente de mening van de bevolking en van andere belanghebbenden.

Dat kan gebeuren op een inspraakbijeenkomst. U kunt uw mening ook schriftelijk bij de gemeente kenbaar maken.

Vervolgens stelt de gemeente een 'ontwerpbestemmingsplan' op. In de plaatselijke bladen en op de website van de gemeente staat aangekondigd dat dit ontwerp gedurende zes weken door iedereen kan worden ingezien: op het gemeentehuis en op internet. U kunt in deze periode van zes weken het plan inzien en bij de gemeenteraad uw 'zienswijze' kenbaar maken. Met een zienswijze geeft u uw mening over het ontwerpbestemmingsplan. Na die periode van zes weken moet de gemeenteraad binnen twaalf weken het bestemmingsplan vaststellen. Binnen twee weken nadat het bestemmingsplan is vastgesteld, moet de gemeente dit besluit bekend maken. In bepaalde gevallen is de termijn voor bekendmaking langer: zes of zeven weken. Deze langere termijn geeft aan de provincie en het Rijk de tijd om te overwegen of zij een zogenaamde 'aanwijzing' willen geven. Geeft de provincie of het Rijk een dergelijke aanwijzing, dan treedt het deel van het bestemmingsplan waar de provincie of het Rijk het niet mee eens is, niet in werking. Het oude bestemmingsplan blijft voor dat gebied dan gelden.

Stel dat u het niet eens bent met het besluit van de gemeenteraad en u bent belanghebbende, dus uw belangen zijn in het geding?

Als u eerder een zienswijze heeft ingediend op het ontwerpbestemmingsplan, dan kunt u beroep instellen tegen het vastgestelde bestemmingsplan bij de Afdeling

bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRS). Na afloop van de bekendmakingtermijn van respectievelijk twee, zes of zeven weken, vangt de beroepstermijn aan. Het bestemmingsplan treedt in werking met ingang van de dag na afloop van de beroepstermijn van zes weken. Er kan dan begonnen worden met de uitvoering van het plan of onderdelen daarvan.

Wilt u ook tegenhouden dat er al gebouwd wordt, dan kunt u bij de voorzitter van de ABRS een 'verzoek om een voorlopige voorziening' indienen. Als een dergelijke voorlopige voorziening wordt toegekend, dan wordt de inwerkingtreding van het desbetreffende besluit opgeschort tot op het verzoek is beslist.

Nog een advies. Het op tijd indienen van uw zienswijzen en het instellen van beroep als uw belangen in het geding zijn, is zeer belangrijk.

Let op: als u geen zienswijze heeft ingediend tijdens de ontwerpfase van de bestemmingsplanprocedure, dan kunt u ook geen beroep instellen. Houd ook de termijnen goed in de gaten. Zorg dat u beschikt over een bewijsstuk waarmee u kunt aantonen dat de zienswijze op tijd verzonden is. Bewaar voor uzelf een kopie. Er zijn géén kosten verbonden aan het inbrengen van zienswijzen.

Gaat u bij de rechter tegen een besluit in beroep of dient u een verzoek om een voorlopige voorziening in, dan betaalt u griffiegeld. De tarieven zijn voor particulieren en groepen verschillend. Wint u een zaak, dan krijgt u de griffiegelden terug.

Hoe komt een bestemmingsplan tot stand?

Hieronder staan alle stappen nogmaals op een rij:

1          Bij de voorbereiding van het bestemmingsplan peilt de gemeente de meningen van

de bevolking en andere belanghebbenden (inspraak).

2          De gemeente stelt een ontwerpbestemmingsplan op.

3          Het ontwerpbestemmingsplan ligt 6 weken ter inzage. Iedereen kan zienswijzen naar

voren brengen bij de gemeenteraad.

4          Binnen 12 weken daarna stelt de gemeenteraad het plan vast.

5          Binnen 2 weken maakt de gemeente het vastgestelde bestemmingsplan bekend. Deze termijn is in bepaalde gevallen langer: zes of zeven weken.

6          Heeft de provincie of het Rijk een aanwijzing gegeven dan treedt het desbetreffende

deel van het bestemmingsplan niet in werking.

7          Beroep (kan alleen als u ook eerder zienswijzen heeft ingediend) is voor belanghebbenden mogelijk bij Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Binnen ongeveer 12 maanden doet de rechter een uitspraak.

Voorbereidingsbesluit

Als de gemeente een bestemming van een stuk grond wil veranderen, is het niet gewenst

dat er nog bouwvergunningen worden verstrekt voorafgaand aan realisering van de huidige bestemming.

Om ongewenste ontwikkelingen tegen te gaan kan de gemeente een voorbereidingsbesluit

nemen. Een voorbereidingsbesluit is een eenvoudig besluit waarbij de gemeente

verklaart dat voor een bepaald gebied een nieuw bestemmingsplan wordt voorbereid.

Dit besluit geldt één jaar. In dit jaar kunnen B&W geen bouwvergunningen afgeven. Dit

wordt een aanhoudingsplicht genoemd. B&W kunnen onder bepaalde voorwaarden deze

aanhoudingsplicht doorbreken. Als binnen het jaar een nieuw bestemmingsplan in procedure

wordt gebracht, kan de aanhoudingsplicht doorlopen totdat dat bestemmingsplan in werking

is getreden. Er zijn geen regels gesteld ten aanzien van de totstandkoming van een voorbereidingsbesluit. Tegen zo'n besluit is geen bezwaar en beroep mogelijk.

Beheersverordening

Naast het bestemmingsplan kunt u in uw gemeente nog andere ruimtelijke plannen

tegenkomen.

Binnen een gemeente kunnen zich gebieden bevinden, waar uit het oogpunt van ruimtelijke ontwikkelingen niet veel gebeurt. U kunt dan bijvoorbeeld denken aan een woonwijk die helemaal 'af' is, of een natuurgebied waar geen huizen of andere gebouwen gepland staan.

In dit soort gebieden kan een gemeente ervoor kiezen om, in plaats van een  bestemmingsplan, een beheersverordening vast te stellen. In een beheersverordening wordt het beheer van een gebied geregeld zoals dat op dat moment bestaat. Dit kan enerzijds de feitelijke situatie zijn (zoals u het met eigen ogen kunt zien), anderzijds kan dat de situatie zijn zoals die door het bestemmingsplan dat gold voor de beheersverordening werd toegelaten. Bij dit laatste kunt u denken aan de situatie dat een bestemmingsplan de bouw van een huis mogelijk maakt, maar dit huis nog niet daadwerkelijk is gebouwd.

Projectbesluit en coördinatieregeling

Naast het bestemmingsplan en de beheersverordening kent de Wet ruimtelijke ordening ook het projectbesluit en de coördinatieregeling. Het projectbesluit kan door gemeenten gebruikt worden om een bepaald project dat niet past binnen het bestemmingsplan alsnog mogelijk te maken. Met de coördinatieregeling kan een gemeente alle vergunningen die nodig zijn voor een bepaald project combineren in één procedure.

Projectbesluit

Het kan zijn dat de gemeente, op eigen initiatief of op verzoek, een project wil realiseren dat niet past binnen het geldende bestemmingsplan. De gemeente kan dan kiezen om het bestemmingsplan aan te passen. De gemeente kan er ook voor kiezen om een projectbesluit te nemen.

Als een gemeente een projectbesluit neemt, dan geldt daarvoor dezelfde procedure als voor een bestemmingsplan. De gemeente zal de mening van de bevolking peilen. Hierna zal de gemeente een ontwerp-projectbesluit opstellen. Hierbij is ook een onderbouwing gevoegd.

Het projectbesluit kan gedurende zes weken door een ieder worden ingezien. U kunt gedurende deze periode uw zienswijze kenbaar maken. Na die periode van zes weken moet

de gemeente binnen twaalf weken het projectbesluit vaststellen. Binnen twee weken nadat het projectbesluit is vastgesteld, moet de gemeente dit besluit bekend maken. In bepaalde gevallen is de termijn voor bekendmaking langer: zes of zeven weken. Deze langere termijn geeft aan de provincie en het Rijk de tijd om te overwegen of zij een zogenaamde 'aanwijzing' willen geven. Geeft de provincie of het Rijk een dergelijke aanwijzing, dan treedt het deel van het projectbesluit waar de provincie of het Rijk het niet mee eens is, niet in werking.

Stel dat u het niet eens bent met het besluit van de gemeente?

Dan kunt u beroep instellen tegen het vastgestelde projectbesluit bij de bevoegde rechtbank.

Na afloop van de bekendmakingtermijn van respectievelijk twee, zes of zeven weken, vangt de beroepstermijn aan. Wilt u ook tegenhouden dat er al gebouwd wordt, dan kunt u een 'verzoek om een voorlopige voorziening' bij de rechtbank indienen. Als een dergelijke voorlopige voorziening wordt toegekend, dan wordt de inwerkingtreding van het desbetreffende besluit opgeschort tot op het verzoek is beslist.

Als een gemeente een projectbesluit heeft genomen, dan moet dat altijd binnen een bepaalde termijn gevolgd worden door een aangepast bestemmingsplan. Deze termijn varieert van één tot vijf jaar. Bij dat bestemmingsplan kunt u dan niet meer bezwaar

maken tegen het gedeelte waar u bij het projectbesluit al een keer bezwaar tegen heeft

gemaakt.

Coördinatieregeling

Met gebruik van de coördinatieregeling kan een gemeente alle voor een project benodigde

vergunningen combineren in één procedure. Ook het bestemmingsplan of een projectbesluit

kunnen daarbij worden betrokken. Deze doorlopen dan als één bundel de procedure van inspraak en beroep.

(bron teksten: pdf-brochure Wro van VROM)