Op 4 mei 2022 was de dodenherdenking. In Huizen vond een wandeling plaats van het verzetsmonument in het Warandepark naar het herdenkingsmonument op het Prins Bernhardplein, waar het 4 mei-Comité Huizen een indrukwekkend programma voor de herdenking had voorbereid.

Onderdeel van het programma was de toespraak van burgemeester Niek Meijer. Hij stond stil bij de mensen die omgekomen zijn in de Tweede Wereldoorlog, bij latere oorlogssituaties en tijdens vredesmissies. De oorlog in Oekraïne laat volgens de burgemeester zien hoe belangrijk en waardevol vrijheid is. ‘Vrijheid en democratie gaan hand in hand en dat vraagt van ons allen dat wij ons daar bewust van zijn en er voor staan’, aldus de burgemeester. 

Lees de hele toespraak

Goed om u hier te zien. Fijn dat u er bent. Na ruim twee jaar corona is het gelukkig weer mogelijk om te herdenken in deze vorm. Vandaag herdenken wij de mensen die omgekomen zijn in de Tweede Wereldoorlog, bij latere oorlogssituaties en tijdens vredesmissies. Wij herdenken onze helden, die grote offers hebben gebracht voor onze vrijheid.

Respect voor elkaar wordt verdrongen door de zucht naar macht.

Vrijheid heeft de afgelopen periode extra betekenis gekregen. Door de verschrikkelijke gebeurtenissen in Oekraïne zijn wij hard met onze neus op de feiten gedrukt. Mensen worden vermoord, verkracht en gemarteld. Respect voor elkaar wordt verdrongen door de zucht naar macht. Tegenmacht, zoals vrije pers en het verkondigen van de waarheid, wordt systematisch de nek omgedraaid. Wij zijn onderdeel van de strijd, maar begeven ons nog niet op het slagveld uit angst voor escalatie. Heel begrijpelijk. Het roept wél de vraag op: ‘Hoever gaan wij en hoever zijn wij bereid te gaan om onze vrijheid te verdedigen?’

Iedereen moet in vrijheid kunnen leven en zelf vrienden en bondgenoten kunnen kiezen.

Gelukkig durven wij keuzes te maken. Duidelijk te maken waar onze grenzen liggen. En aan welke kant wij staan. Iedereen moet in vrijheid kunnen leven en zelf vrienden en bondgenoten kunnen kiezen. Wij verzetten ons tegen kwade krachten die anderen hun wil opleggen. En wij zijn er voor de medemens die hulp nodig heeft. Als burgemeester van Huizen maakt het mij bijzonder trots om te zien hoeveel warmte en betrokkenheid er in onze samenleving vrijkomt wanneer ontredderde en ontheemde vluchtelingen met slechts een tasje aan bezittingen op onze deur kloppen. De deur stond al open voordat ze er waren. Inwoners boden slaapplekken aan. Medewerkers van de gemeente draaiden dubbele diensten om opvanglocaties geschikt te maken. Ook andere organisaties en vrijwilligers haalden alles uit de kast. In een woord: hartverwarmend.

Waar wij misschien iets minder bij stil staan, is dat op andere plekken in de wereld -iets verder weg- mensen ook verschrikkelijke dingen meemaken en onze hulp nodig hebben. Niet voor niets barst het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel uit zijn voegen. Er wordt een dringend beroep op gemeenten gedaan om vluchtelingen op te vangen. Huizen was een veilige haven voor 150 asielzoekers. Aanvankelijk waren er zorgen in de samenleving. De angst voor het onbekende en de invloed van sociale media speelden hierbij ongetwijfeld een rol. Maar de inwoners van Huizen lieten zich van hun beste kant zien. Wij gaven warmte en kregen dankbaarheid terug.

Joden ontvluchtten hun land uit angst voor alles wat zou komen.

In dat opzicht lijkt het erop dat wij hebben geleerd van onze geschiedenis. Na de democratische machtsovername van Hitler in 1933 kwamen de rechten van joden onder druk te staan. Na een nationale boycot van joodse auteurs gingen de boeken van duizenden joodse schrijvers in vlammen op. Het vrije woord werd verbrand. Zoals wij inmiddels weten bleef het daar niet bij. Joden ontvluchtten hun land uit angst voor alles wat zou komen. Tussen 1933 en 1939 kwamen er tussen de 35.000 en 50.000 joden naar Nederland. Een aantal daarvan vonden een plek in Huizen. Maar in december 1939 gingen de grenzen dicht. ‘Joodse vluchtelingen aan een gesloten grens’, kopte een krant.

Democratie vraagt onderhoud, inzet en betrokkenheid.

Onze deur mag altijd open blijven staan voor de medemens in nood. Dát maakt ons land juist zo bijzonder. De Oekraïners, de vluchtelingen uit andere oorlogsgebieden, ze hebben kunnen ervaren in wat voor een prachtig land wij leven. Ze hebben kunnen zien hoe veerkrachtig onze samenleving is. Denk aan de coronapandemie, waarbij ook onze vrijheid noodgedwongen werd ingeperkt. Ze ervaren hoe een vrije wereld eruit ziet. En dat het dus echt kan. Maar ze zien helaas ook hoe vanzelfsprekend wij dat vinden; dat het normaal is geworden. Wij mogen in alle vrijheid onze vertegenwoordigers kiezen. Toch maakt ongeveer de helft geen gebruik van die mogelijkheid. Democratie vraagt onderhoud, inzet en betrokkenheid. Laten wij ons dat vooral realiseren. Laten wij ook beducht zijn voor krachten die onze democratie ge/misbruiken om diezelfde democratie te ondermijnen.

Vorige week mocht ik aanwezig zijn bij het onthullen van een fraaie plaquette op het pand de Zonnehoek, Hellingstraat 1. Aldaar had een moedige vrouw, Annie Bochove, in de Tweede Wereldoorlog 36 joodse mensen laten onderduiken. En zo’n plaquette herinnert je daar aan. Zullen wij ook dezelfde moed hebben in vergelijkbare omstandigheden? Ik hoop het! En hebben wij in deze tijd ook de moed om voor onze democratie en de daarmee samenhangende waarden te gaan staan? Die waarden te beschermen, vooral nu de samenleving volop in beweging is. En dat is niet nieuw, want dat hoort bij ons; bij Nederland! Vrijheid en democratie gaan hand in hand en dat vraagt van ons allen dat wij ons daar bewust van zijn en er voor staan! Dat we onze stem verheffen als dat nodig is en het democratisch waardengoed verdedigen. Dat doen we met discussie, reflectie, respect en betrokkenheid. Als wij dat fundament in stand houden, zijn de offers van onze helden niet voor niets geweest!!!