De monumenten van gemeente Huizen vertellen samen het verhaal van de ontwikkeling van het voormalige erfgooiers- en vissersdorp tot de moderne gemeente die het nu is. 

Belangrijk onderdeel van identiteit van Huizen

De gemeente kent 40 rijksmonumenten, 1 provinciaal monument en 93 gemeentelijke monumenten. Daarnaast is een groot deel van het Oude Dorp aangewezen als gemeentelijk beschermd dorpsgezicht, waar historische structuren, oude boerderijen, visserswoningen en karakteristieke straatbeelden nog duidelijk zichtbaar zijn. Deze monumenten en historische gebieden vormen een belangrijk onderdeel van de identiteit van Huizen.

Door zorgvuldig om te gaan met dit erfgoed, van behoud en restauratie tot passende nieuwe functies, blijft het mogelijk om ook toekomstige generaties te laten genieten van de rijke geschiedenis die in Huizen overal tastbaar aanwezig is.

Kaart cultuurhistorisch waardevolle objecten in Huizen

Op onderstaande kaart zijn alle monumenten in Huizen te zien. Eén klik op het symbool toont alle informatie over het monument inclusief foto's. Interessant voor iedereen die meer wil weten over de monumenten die Huizen rijk is. Ook voor makelaars en (aspirant)eigenaren, want u vindt via deze kaart bouwhistorische informatie over de monumenten.

Maakt u gebruik van een mobiele telefoon of kunt u de kaart niet goed bekijken? Bekijk de kaart op een apart scherm. De informatie is ook te bekijken in een overzichtelijke tabel.

Erfgoed verbouwen en verduurzamen

Woont u in een monument, een karakteristiek pand of in een beschermd stadsgezicht? Dan gelden er andere regels bij onderhoud of een verbouwing. Zo blijft het bijzondere karakter van Huizen in stand. Lees meer over erfgoed verbouwen en verduurzamen of bekijk meer informatie over wonen, bouwen en vergunningen.

Ruimtelijke Kwaliteit, de Welstandsnota en CRK

Ruimtelijke kwaliteit gaat over de mate waarin het ontwerp van een gebouw past in de omgeving. De commissie ruimtelijke kwaliteit (CRK, voorheen welstandscommissie) beoordeelt een ontwerp op basis van de welstandsnota. Hierin geeft de gemeenteraad aan in welke gevallen welstandscriteria van toepassing zijn. Het gaat dan om de vormgeving, de materialen en de inpasbaarheid in de omgeving.

De commissie ruimtelijke kwaliteit is gecombineerd met de monumentencommissie. De commissie bestaat uit onafhankelijke experts en een inwoner van Huizen. Lees meer over ruimtelijke kwaliteit, de welstandsnota en de vergaderdata, agenda’s en verslagen van de CRK.

Subsidieregeling restauratie gemeentelijke monumenten

In bepaalde gevallen kunt u aanspraak maken op de subsidieregeling restauratie gemeentelijke monumenten. Het aanvragen van de subsidie gebeurt met een aanvraagformulier. Wanneer er voor uw werkzaamheden ook een vergunningaanvraag nodig is, dan voegt u het aanvraagformulier als bijlage bij uw vergunningaanvraag. Is er geen vergunningaanvraag nodig? Dan stuurt u het ingevulde subsidieformulier naar em.devries@huizen.nl.

In artikel 4 van de subsidieverordening leest u voor welke restauratiekosten een subsidie kan worden toegekend.

Voor uw subsidieaanvraag gebruikt u ons aanvraagformulier subsidieregeling restauratie gemeentelijke monumenten.

Bekijk meer informatie over alle geldende subsidieregelingen in gemeente Huizen.

Energielabelplicht bij monumenten

Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten. Een energielabel laat zien hoe energiezuinig een gebouw is. 

Voor de meeste woningen en utiliteitsgebouwen was een energielabel al verplicht. Dat geldt nu ook voor monumenten. Dit betekent dat eigenaren van beschermde monumenten, net als de eigenaren van andere gebouwen, vanaf 29 mei 2026 verplicht zijn om hun monument bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten van een energielabel te voorzien. 

Meer informatie lees u op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Monumentale gebedshuizen in Huizen

De 21 gebedshuizen en de 27 geloofsgemeenschappen die de gemeente Huizen rijk is, zijn in beeld gebracht in het document ‘Gebedshuizen in Huizen’. Dit document is in 2021 opgesteld naar aanleiding van een aangenomen motie om een Kerkenvisie op te stellen. 5 van de 21 gebedshuizen in Huizen hebben een voorbescherming gekregen: St. Vituskerk, Nieuwe Kerk, De Engel, ‘t Visnet en de Goede Herderkerk.

Gebedshuizen in Huizen (Kerkenvisie)

Heeft u moeite met het lezen of bekijken van het pdf-document? Neem dan contact op met mevrouw E. de Vries via em.devries@huizen.nl.

Aanwijzen tot monument

Een eigenaar of andere belanghebbende kan een gebouw of object voordragen voor de gemeentelijke monumentenlijst. De gemeente kan ook zelf een monument aanwijzen, bijvoorbeeld door advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Het gemeentebestuur beslist uiteindelijk of het gebouw of object op de monumentenlijst komt.

Het aanwijzen van een gemeentelijk monument is geborgd in de Erfgoedverordening

  • Het college kan, al dan niet op aanvraag van een belanghebbende, een monument aanwijzen als gemeentelijk monument.
  • Voordat het college over de aanwijzing een besluit neemt, vraagt het college advies aan de monumentencommissie.
  • Voordat het college een monument met een religieuze bestemming dat uitsluitend of in overwegend deel wordt gebruikt voor de uitoefening van de eredienst, als gemeentelijk monument aanwijst, voert hij overleg met de eigenaar.
  • De aanwijzing kan geen monument betreffen dat is aangewezen op grond van artikel 3 van de Monumentenwet 1988 of dat is aangewezen op grond van de monumentenverordening van de provincie Noord-Holland.

Voor een rijksmonument is het anders. Hierbij neemt het rijk het initiatief voor het aanwijzen en beschermen van rijksmonumenten. Dit proces kunt u lezen op de website van de Rijksoverheid.

Ondersteuning monumentenwacht Noord-Holland

Bent u eigenaar van een monument en wilt u verzekerd zijn van deskundige ondersteuning? Met een abonnement bij Monumentenwacht Noord-Holland kunt u gebruikmaken van onafhankelijk advies, preventieve inspecties en ondersteuning bij verduurzaming. De monumentenwacht is een gespecialiseerde partij die helpt u om uw pand in optimale staat te houden en onverwachte kosten te voorkomen.

Heeft u een andere vraag?

Onze medewerker monumenten geeft u graag advies als u in een monument woont en verbouwplannen hebt. Maar ook met andere vragen, bijvoorbeeld als u wilt weten wanneer en hoe de gemeente een pand aanwijst als monument. Of als u algemene vragen hebt over monumenten, karakteristieke panden en onze beschermde dorpsgezichten.

Neem hiervoor contact op met mevrouw E. de Vries via em.devries@huizen.nl.